Hồi mới bắt đầu tìm hiểu về đầu tư, mình cứ bị loạn khi nghe ba khái niệm này cứ xuất hiện cùng nhau: ETF, quỹ mở (mutual fund), và cổ phiếu. Đọc bài này thì bảo mua ETF, đọc bài kia thì bảo quỹ mở an toàn hơn, rồi lại có người nói thẳng vào cổ phiếu mới lời. Cuối cùng mình quyết định ngồi research từ đầu để hiểu rõ hơn là cứ nghe người ta nói mà không biết cái gì phù hợp với mình.

Bắt đầu từ cổ phiếu — cái này đơn giản nhất về mặt khái niệm. Khi mua cổ phiếu của một công ty (ví dụ VNM, VIC, hay Apple), mình đang sở hữu một phần nhỏ công ty đó. Nếu công ty làm ăn tốt, giá tăng, cổ tức về thì mình được lợi. Nhưng ngược lại, nếu công ty gặp vấn đề thì cổ phiếu đó có thể mất giá rất nhanh. Rủi ro tập trung vào một hoặc vài công ty — đó là điểm khác biệt lớn nhất so với hai loại còn lại.

Quỹ mở (mutual fund) thì khác ở chỗ mình không mua cổ phiếu riêng lẻ, mà mua chứng chỉ quỹ. Một nhóm chuyên gia quản lý quỹ sẽ dùng tiền của nhiều nhà đầu tư gộp lại để mua một danh mục gồm nhiều cổ phiếu hoặc trái phiếu. Ở Việt Nam hiện có khá nhiều quỹ mở như VFMVF1, DCVFM, hay các quỹ của Dragon Capital. Ưu điểm là phân tán rủi ro tốt hơn so với mua cổ phiếu đơn lẻ, và có người quản lý chuyên nghiệp. Vốn tối thiểu thường từ vài trăm nghìn đến 1–2 triệu đồng. Nhưng điểm bất lợi là mình chỉ mua hoặc bán được theo NAV cuối ngày — không linh hoạt trong ngày như cổ phiếu.

ETF (Exchange-Traded Fund) thì là dạng lai giữa cổ phiếu và quỹ mở. Về bản chất, ETF cũng là một rổ gồm nhiều tài sản — thường bám theo một chỉ số như VN30, S&P 500, hay MSCI World — nhưng nó được niêm yết và giao dịch trên sàn chứng khoán như cổ phiếu bình thường. Tức là mình có thể mua/bán ETF trong giờ giao dịch với giá khớp lệnh real-time, không cần chờ NAV cuối ngày. Ở Việt Nam, các ETF phổ biến gồm FUEVFVND (bám VN-Diamond), FUESSVFL (bám VN30), FUESSV50 (bám VNX50). Phí quản lý ETF thường thấp hơn quỹ mở chủ động vì nó không cần đội ngũ phân tích chọn cổ phiếu — chỉ cần bám theo chỉ số.

Về phí, đây là điểm mà nhiều F0 hay bỏ qua. Quỹ mở chủ động thường có phí quản lý khoảng 1.5–2.5%/năm trên tổng tài sản, cộng thêm phí mua vào từ 0–1.5%. ETF thụ động có phí quản lý thấp hơn đáng kể, thường dưới 0.8%/năm, và phí giao dịch tương tự cổ phiếu (khoảng 0.15–0.25% mỗi lệnh tùy công ty chứng khoán). Nghe như con số nhỏ, nhưng nếu để vốn 20–30 năm thì chênh lệch 1% phí/năm có thể ảnh hưởng hàng chục phần trăm tổng lợi nhuận tích lũy.

Bài viết chỉ mang tính thông tin, không phải tư vấn đầu tư. Mọi quyết định đầu tư là trách nhiệm của bạn.